De 8 beste boeken van Herman Brusselmans: van De man die werk vond tot Ex-drummer
Herman Brusselmans noemt zichzelf “De Mooie Jonge Oppergod der Vlaamse Letteren.” Hij heeft meer dan tachtig boeken geschreven, zes miljoen exemplaren verkocht in de Lage Landen, en in zijn hele carrière niet één literaire prijs gewonnen. Dat laatste is geen toeval: het literaire establishment heeft hem dertig jaar lang genegeerd, en hij heeft dertig jaar lang teruggeslagen. Zijn columns in HUMO zijn legendarisch. Zijn publieke persona is een mix van arrogantie en zelfspot die niemand helemaal kan doorgronden. En zijn boeken? Die zijn grof, grappig, nihilistisch, soms ontroerend, en altijd eerlijk. In dit overzicht vind je zijn 8 beste boeken, eerlijk gerangschikt. Waarschuwing: Brusselmans is niet voor iedereen. Hij zou dat als compliment beschouwen.
Meesterwerk
De man die werk vond
Een bibliothecaris die niets doet, niets wil, en niets voelt. Het Vlaamse antwoord op De Avonden van Gerard Reve. Het boek waarmee alles begon — en dat je leest om te begrijpen waarom Brusselmans er toe doet.
Het emotioneel diepste boek dat Brusselmans ooit schreef. Bijtend cynisch en toch ontroerend. Vergelijk het met Bret Easton Ellis, maar dan met een hart.
Een genadeloze satire op de Vlaamse televisiewereld. Het meest toegankelijke boek van Brusselmans, en zijn grappigste. Begin hier als De man die werk vond je te somber is.
🎵 Muziek erbij:Leonard Cohen — Famous Blue Raincoat, op een grijze dinsdagmiddag
🕐 Wanneer:Als je een boek wilt dat je laat voelen dat niets ertoe doet — en dat dat oké is
✨ Gevoel dat je bijblijft:De vreemde troost van totale zinloosheid
Een bibliothecaris in een Vlaamse gemeente leeft zijn dagen uit zonder ambitie, zonder liefde, zonder plan. Hij gaat naar zijn werk. Hij komt thuis. Hij drinkt. Hij slaapt. Meer is er niet. En precies dat “meer is er niet” maakt dit boek tot een meesterwerk. De man die werk vond (1985) is het Vlaamse equivalent van De Avonden: een roman over existentiële leegte die zo droog is geschreven dat je pas na honderd pagina’s doorhebt dat je aan het lachen bent. Met bijna 1.900 Goodreads-beoordelingen en een score van 3.63 is dit veruit zijn meest gelezen en best beoordeelde boek. Elke “beste boeken van Brusselmans”-lijst zet dit op nummer één. Als je dit boek niet waardeert, hoef je de rest van zijn oeuvre niet te proberen.
👍 Pluspunten
Het is het Vlaamse equivalent van De Avonden — een klassieker die je leest om te begrijpen waarom existentiële verveling literatuur kan zijn
De humor is zo droog dat je pas na honderd pagina’s doorhebt dat je aan het lachen bent — een unieke leeservaring
Met bijna 1.900 Goodreads-beoordelingen is dit veruit zijn meest gelezen boek — en de unanime nummer één
👎 Minpunten
Er gebeurt letterlijk niets — als je een plot nodig hebt, is dit het verkeerde boek
De protagonist is opzettelijk onuitstaanbaar: passief, cynisch, en zonder enkele ambitie. Dat is het punt, maar het is niet makkelijk
Het boek is geschreven in 1985 en de Vlaamse setting voelt soms gedateerd — de leegte is universeel, de context niet
💡 Begin hier. Als je dit boek waardeert, hou je van Brusselmans. Als je afhaakt: bespaar jezelf de moeite. Dit is de lakmoesproef.
🎵 Muziek erbij:Tom Waits — Martha, met een glas rode wijn te veel
🕐 Wanneer:Na een break-up, als je boos genoeg bent om eerlijk te zijn
🚫 Skip deze als:Je geen zin hebt in nihilisme en seks in dezelfde alinea
Het tweede deel van de Ex-trilogie (Ex-schrijver, Ex-minnaar, Ex-drummer) en veruit het sterkste. Brusselmans schrijft over het einde van een relatie met de meedogenloosheid die je verwacht, maar ook met een kwetsbaarheid die je niet verwacht. Lezers vergelijken het met Bret Easton Ellis’ American Psycho, maar dan met meer menselijkheid. Het is bijtend cynisch én ontroerend — een combinatie die alleen Brusselmans voor elkaar krijgt. Van de drie Ex-boeken is dit het boek dat zelfs zijn critici respecteren. De emotionele eerlijkheid is zo rauw dat het ongemakkelijk wordt. Precies het soort ongemak dat goede literatuur hoort te geven.
👍 Pluspunten
De emotionele eerlijkheid is ongekend: Brusselmans schrijft over het einde van liefde zonder enige bescherming of ironie
Lezers vergelijken het met Bret Easton Ellis maar dan met een hart — een zeldzame combinatie van cynisme en kwetsbaarheid
Zelfs Brusselmans-critici noemen dit een van zijn beste — het boek dat bewijst dat achter de pose een echte schrijver schuilgaat
👎 Minpunten
De nihilistische toon is niet voor iedereen: als je niets hebt met “het leven is zinloos maar ik schrijf er toch over”, wordt dit zwaar
Het boek is het middelste deel van een trilogie en staat op zichzelf, maar de context van Ex-schrijver maakt het rijker
Brusselmans’ seksuele beschrijvingen zijn soms gratuit — een kenmerk van zijn werk dat hier ook aanwezig is
💡 Zijn emotioneel eerlijkste boek. Lees dit als je wilt weten wat er onder de Brusselmans-pose zit — en schrik niet van het antwoord.
🎵 Muziek erbij:Bonanza-tune op repeat, steeds sneller, tot het absurd wordt
🥤 Met welk drankje:Duvel in een bruin café met een scherm dat te hard staat
👥 Perfect voor:Iedereen die ooit naar de Vlaamse televisie heeft gekeken en dacht: dit kan niet echt zijn
Brusselmans’ eerste Guggenheimer-boek en het begin van zijn commerciële doorbraak. Een genadeloze afrekening met de Vlaamse televisiewereld: alles en iedereen die voor de camera verschijnt wordt met chirurgische precisie ontleed. Op Goodreads scoort dit een 3.65 met ruim 1.000 beoordelingen — de hoogste van al zijn boeken. Het is ook het boek dat het meest geschikt is als instap voor wie De man die werk vond te literair vindt. De humor is directer, de personages herkenbaarder, en het tempo hoger. Als je ooit naar een Vlaamse talkshow hebt gekeken en dacht “dit is een parodie op zichzelf” — Brusselmans dacht het eerst.
👍 Pluspunten
De satire op de Vlaamse televisiewereld is zo scherp dat het pijn doet — en vijfentwintig jaar later nog steeds relevant
Op Goodreads de hoogst beoordeelde Brusselmans (3.65) — het bewijs dat toegankelijkheid en kwaliteit kunnen samengaan
Het eerste Guggenheimer-boek: het begin van de serie die hem van cultauteur tot bestsellerauteur maakte
👎 Minpunten
De Vlaamse televisiereferenties zijn specifiek: als je niet weet wie de BV’s van de jaren negentig zijn, mis je lagen
Het boek is een aaneenschakeling van grappen en observaties zonder traditionele plotstructuur — voor sommigen frustrerend
De prijs van €27,95 voor een paperback is stevig — zoek naar een tweedehands exemplaar als je twijfelt
💡 Zijn grappigste boek. Begin hier als je een Brusselmans wilt die hard, snel, en grappig is in plaats van somber en existentieel.
💭 In 3 woorden:Bravoure, controversieel, autodestructief
🎵 Muziek erbij:Nick Cave — The Mercy Seat, met het volume omhoog
🕐 Wanneer:Als je klaar bent voor een roman die zijn eigen auteur in brand steekt
✨ Gevoel dat je bijblijft:Het besef dat je niet zeker weet of je lacht om Brusselmans of met hem
Het derde en laatste Guggenheimer-boek, en volgens Brusselmans zelf zijn beste roman. Het boek dat hem een rechtszaak opleverde met modeontwerpster Ann Demeulemeester (100.000+ Belgische frank schadevergoeding) en dat tijdelijk uit de handel werd genomen. Op Goodreads scoort het een 3.60 met ruim 800 beoordelingen. Het is Brusselmans op zijn meest zelfdestructief: hij beschrijft echte mensen, gebruikt echte namen, en dwingt de lezer om te beslissen of dit satire is of sabotage. Het antwoord is: allebei. En dat maakt het fascinerend.
👍 Pluspunten
Brusselmans zelf noemt dit zijn beste roman — en hoewel je hem nooit moet geloven, heeft hij hier een punt
De Ann Demeulemeester-rechtszaak bewijst dat dit boek hard genoeg aankwam om echte consequenties te hebben
De grens tussen autofictie en laster wordt zo dun dat je als lezer medeplichtig voelt — ongemakkelijk en brilliant
👎 Minpunten
Als je de eerste twee Guggenheimer-boeken niet hebt gelezen, mis je de context die dit boek zijn gewicht geeft
De echte-namen-strategie was moedig in 1999 maar kan nu lezen als roddel in plaats van satire
De grens tussen durf en smaak wordt meermaals overschreden — niet iedereen zal dat vergeven in naam van de kunst
💡 Zijn persoonlijke favoriet. Lees eerst Terugkeer van Bonanza en Guggenheimer wast witter — dit boek is het hoogtepunt van een trilogie, niet een losstaand werk.
🎵 Muziek erbij:Arno — Les Yeux de ma Mère, omdat alleen een Belg dit begrijpt
🕐 Wanneer:Als je Brusselmans had afgeschreven en bereid bent je te laten verrassen
👥 Perfect voor:Lezers die denken dat ze Brusselmans kennen en het mis hebben
Na jaren van “het is altijd hetzelfde boek” publiceerde Brusselmans in 2012 een roman die iedereen verraste. Watervrees tijdens een verdrinking werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs — zijn eerste en enige literaire nominatie in meer dan dertig jaar schrijverschap. Critici noemden het “een van zijn allerbeste.” Het is kwetsbaarder dan zijn gebruikelijke werk, minder schuilgaand achter ironie, en geschreven met een urgentie die suggereert dat hij iets te zeggen had dat niet kon wachten. Voor €5,99 is dit de goedkoopste manier om te ontdekken dat Brusselmans meer kan dan je dacht.
👍 Pluspunten
De enige Brusselmans die ooit genomineerd werd voor een grote literaire prijs — de AKO Literatuurprijs, na dertig jaar systematisch genegeerd te worden
Critici die hem jarenlang afschreven, noemden dit “een van zijn allerbeste” — een zeldzame consensus
De kwetsbaarheid is oprecht: voor het eerst schrijft Brusselmans zonder de bescherming van zijn gebruikelijke cynisme
👎 Minpunten
Als je Brusselmans juist waardeert om zijn cynische humor, kan dit boek teleurstellen — de grappen zijn er, maar ze bijten minder
Het boek staat relatief op zichzelf in zijn oeuvre: het leidt nergens naartoe en is nergens het vervolg van
De reputatie van “comeback-roman” schept verwachtingen die het boek niet volledig kan waarmaken als je het zonder context leest
💡 Zijn comeback en zijn enige literaire erkenning. Lees dit als bewijs dat achter De Mooie Jonge Oppergod een schrijver schuilgaat die het establishment een keer bijna op de knieën kreeg.
🥤 Met welk drankje:Kriek van de tap, in een Gents café waar ze je naam niet vragen
🕐 Wanneer:Op een zaterdagmiddag als je nergens heen hoeft en overal een mening over hebt
✨ Gevoel dat je bijblijft:Het schuldige plezier van iemand die zegt wat jij denkt maar niet durft
Het tweede Guggenheimer-boek en de bevestiging dat De terugkeer van Bonanza geen toevalstreffer was. Op Goodreads scoort het een 3.62 met ruim 700 beoordelingen. De formule is dezelfde — Brusselmans versus de wereld — maar de executie is scherper. Het is het soort boek waarvan je na elke pagina iemand een zin wilt voorlezen. Niet omdat het zo diep is, maar omdat het zo grappig is. En af en toe, als je niet oplet, is het ook diep.
👍 Pluspunten
De one-liners over Vlaamse BV’s zijn zo scherp dat ze in 1996 voor verontwaardiging zorgden — en nu als tijdscapsule werken
Brusselmans’ observaties over de Vlaamse samenleving zijn zo scherp dat je ze herkent zelfs als Nederlander
Het boek bevestigde dat de Guggenheimer-serie meer was dan een gimmick — het was een genre op zich
👎 Minpunten
Het boek is dunner dan de andere Guggenheimers en voelt soms als een tussendoortje tussen twee ambiteuzere projecten
Als je Terugkeer van Bonanza al grappig vond, is dit meer van hetzelfde — beter uitgevoerd, maar dezelfde formule
Brusselmans’ neiging om echte mensen bij naam te noemen en te beledigen is hier minder scherp dan in Uitgeverij Guggenheimer
💡 De beste sequel die geen sequel is. Lees dit direct na Terugkeer van Bonanza en geniet van de zeldzame ervaring dat een vervolg beter is dan het origineel.
🎵 Muziek erbij:Jacques Brel — Ne me quitte pas, in een versie die Brusselmans zou ontkennen mooi te vinden
🕐 Wanneer:Als je wilt weten wat Brusselmans in 2023 te zeggen heeft over liefde en ouder worden
👥 Perfect voor:Lezers die nieuwsgierig zijn of Brusselmans nog relevant is
Een Brusselmans-boek uit 2023 dat sommige critici een “literaire verademing” noemden en anderen “meer van hetzelfde.” De waarheid ligt ertussenin. Het huwelijk van Jan en Sofie is zachter dan je verwacht, tederer dan je van Brusselmans gewend bent, en soms oprecht ontroerend. Het is ook het boek dat de vraag stelt die boven zijn hele oeuvre hangt: kan een schrijver die zijn hele carrière nihilistisch is geweest, op zijn zesenzestigste geloofwaardig over liefde schrijven? Het antwoord is: bijna. Bijna geloofwaardig. En dat “bijna” is zowel de kracht als de zwakte.
👍 Pluspunten
Een zeldzaam zachte Brusselmans: wie had gedacht dat de Oppergod teder kon zijn? Dat contrast maakt het boek fascinerend
Het boek stelt de vraag of een nihilist geloofwaardig over liefde kan schrijven — en het antwoord is verrassend genuanceerd
Als recente publicatie is dit de snelste manier om te checken of Brusselmans in 2023 nog relevant is
👎 Minpunten
De verdeeldheid onder critici is terecht: de tederheid voelt soms geforceerd, alsof Brusselmans een rol speelt die niet van hem is
Lezers die zijn vroege werk kennen, missen de rauwe energie van De man die werk vond en de Ex-trilogie
Het boek leest als een coda — mooi, maar niet essentieel als je zijn kernwerk al hebt gelezen
💡 Zijn meest recente relevante roman. Lees dit als laatste op deze lijst en oordeel zelf: evolutie of vermoeide reprise?
🎵 Muziek erbij:The Stooges — I Wanna Be Your Dog, veel te hard, in een kapot zaaltje
🚫 Skip deze als:Je moeite hebt met extreme geweld, seks, en personages zonder enige moraal
🕐 Wanneer:Als je je afvraagt hoe ver een schrijver kan gaan voordat het geen literatuur meer is
Drie gehandicapte mannen vragen een beroemde schrijver om drummer te worden van hun band. De schrijver stemt in, uit verveling en minachting. Wat volgt is grof, gewelddadig, en moreel verwerpelijk. In 2007 verfilmde Koen Mortier het als cultfilm die op filmfestivals indruk maakte maar ook walging opriep. Op Goodreads scoort het boek een 3.27 met 1.500 beoordelingen — de laagste score op deze lijst, en terecht. Ex-drummer is het boek waarmee Brusselmans zijn critici gelijk geeft. Het is gratuit, opzettelijk shockerend, en geschreven om te provoceren in plaats van te bewegen. Maar het is ook eerlijk: dit is wat er gebeurt als je een nihilist loslaat op een verhaal zonder morele rem.
👍 Pluspunten
De verfilming (2007) is een Vlaamse cultfilm die op internationale festivals werd geprezen — het bronmateriaal verdient het om gelezen te worden, al is het maar voor de vergelijking
Brusselmans weigert hier enige concessie aan de lezer: geen sympathieke personages, geen moraal, geen genade. Dat is een vorm van integriteit
Het boek dwingt je om na te denken over de grens tussen provocatie en kunst — en Brusselmans staat bewust aan de verkeerde kant
👎 Minpunten
De 3.27 op Goodreads is de laagste score op deze lijst en dat is verdiend: het boek kiest shock boven diepte
De behandeling van de gehandicapte personages is grotesk en zal veel lezers terecht afstoten
Als je dit als eerste Brusselmans leest, zul je hem nooit meer een kans geven — en dat zou zonde zijn, want zijn andere werk is beter
💡 Zijn meest controversiële boek. Lees dit als laatste op deze lijst, na De man die werk vond en Ex-minnaar — dan heb je de context om het te plaatsen. Niet eerder.
Brusselmans is een van de bestverkochte Vlaamse auteurs ooit en heeft in zijn hele carrière niet één literaire prijs gewonnen. Alleen Watervrees tijdens een verdrinking werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. Waarom niet? Omdat humor in de Nederlandstalige literatuur niet serieus wordt genomen. Omdat zijn tv-optredens hem “minder literair” maakten. En omdat hij zelf het establishment permanent aanviel. Brusselmans’ eigen filosofie: “Goed besproken worden en goed verkopen heeft iets gênants. Goed besproken worden en slecht verkopen is voor losers. Slecht besproken worden en goed verkopen: zo hoort het.”
📚 Ook leuk: vergelijkbare auteurs
Als je Brusselmans’ existentiële humor waardeert, lees dan ook de beste boeken van Hugo Claus — zijn grote rivaal en het onderwerp van een van zijn bekendste boektitels. En voor wie meer Vlaamse literatuur wilt: Arnon Grunberg, de Nederlandse schrijver die Brusselmans het meest haat en het meest respecteert.
Leave a Reply